Төрийн зөвлөл "Хятад (Өвөр Монгол)-ын туршилтын чөлөөт худалдааны бүсийн ерөнхий төлөвлөгөө"-г 04-р сарын 09-нд гаргасан юм. Төлөвлөгөөний дагуу Өвөр Монголын туршилтын чөлөөт худалдааны бүс нь нийт 119.74 хавтгай дөрвөлжин километр талбайг хамардаг байж, үүнд Хөх хот 76.28 хавтгай дөрвөлжин километр, Манжуур 25.11 хавтгай дөрвөлжин километр, Эрээн хот 18.35 хавтгай дөрвөлжин километр гэх гурван бүсийг хамардаг.

2013 оны 09-р сард Шанхайн туршилтын чөлөөт худалдааны бүсийг байгуулж, Хятадын анхны чөлөөт худалдааны бүс болсон. Одоо Өвөр Монголын туршилтын чөлөөт худалдааны бүсийг албан ёсоор батлуулснаар Хятадын чөлөөт худалдааны бүсүүд 23 болж өргөжсөн юм. Яагаад Өвөр Монгол “15-р таван жилийн төлөвлөгөө”-ний хугацаанд анхны чөлөөт худалдааны бүсийг баталсан бэ?

Байгууллагын нээлттэй байдлыг дэмжих, чөлөөт худалдааны бүсийн зохион байгуулалтыг оновчтой болгох

Сүүлийн хэдэн жилийг эргэн харахад чөлөөт худалдааны бүсийн тэлэлт нэг хэсэгтээ удааширсан байна. “13-р таван жилийн төлөвлөгөө”-ний хугацаанд шинэ чөлөөт худалдааны бүсүүдийг их хэмжээгээр байгуулсантай харьцуулахад “14-р таван жилийн төлөвлөгөө”-ний хугацаанд зөвхөн Шинжяны чөлөөт худалдааны бүсийг баталсан.

Энэ нь нээлттэй байдлын хурд удааширсантай холбоотой биш, харин чөлөөт худалдааны бүсийн барилгын гол логик өөрчлөгдөж тоон тэлэлтээс чанарын сайжруулалт руу шилжихэд анхаарлаа хандуулсан юм.

Нэг талаас олон жилийн хөгжлийн дараа чөлөөт худалдааны бүсүүд хаа сайгүй бий болж, үндсэндээ эрэг орчмын болон эх газрын томоохон эдийн засгийн төвүүдийг хамарсан. Нөгөөтэйгүүр, одоо байгаа чөлөөт худалдааны бүсүүдийн зарим нь үйл ажиллагааны давхардал, үр ашиггүй байдлаас болж хохирч байна.

Энэ нөхцөл байдалд улсаас шинэ чөлөөт худалдааны бүсийг батлах үйл явц нь мэдээж илүү болгоомжтой болох болно. Энэ нь зөвхөн гадаадын хөрөнгө оруулалт, худалдааны цар хүрээг төвлөрүүлэхээ больж, тэдний стратегийн үнэ цэнэ, өвөрмөц байр суурийг илүү их онцлон тэмдэглэж, шинээр батлагдсан чөлөөт худалдааны бүсүүд ялгавартай хөгжлийг бий болгох боломжийг хангах болно.

Чөлөөт худалдааны бүс байгуулах өндөр, хатуу стандарт, шаардлагын нөхцөлд төв засгийн газар Өвөр Монголд хаалга нээх шийдвэр гаргасан нь стратегийн гүнзгий бодлогыг тусгасан болно.

Дотооддоо “15-р таван жилийн төлөвлөгөө”-нд институцийн нээлттэй байдлыг дэмжих, чөлөөт худалдааны бүсийн зохион байгуулалтыг оновчтой болгох тухай дурдсан. Энэ нь чөлөөт худалдааны бүсийг өргөжүүлэх тодорхой дохио өгсөн ба Өвөр Монгол орон энэ боломжийг ашигласан юм.

Олон улсын үүднээс авч үзвэл дэлхийн геополитикийн орчин одоогоор бүтцийн өөрчлөлтөд орж, худалдааны хамгаалалтын үзэл нэмэгдэж, олон улсын хангамжийн гинжин хэлхээ олон тооны тодорхойгүй байдал, бэрхшээлтэй тулгарч байна. Энэ нөхцөлд Хятад болон Орос, Монголын хоорондын хамтын ажиллагаа улам бүр чухал болж байгаа бөгөөд гадаад худалдаа, хамтын ажиллагааг дэмжих үндэсний хэмжээний нээлттэй платформ зайлшгүй шаардлагатай байна.

Хэдийгээр Өвөр Монголын Хятадын нийт гадаад худалдаанд эзлэх хувь тийм ч тод биш боловч газарзүйн байршил, нээлттэй байдлын үндэс суурийг дутуу үнэлж болохгүй.

Өвөр Монгол орон дотоодоо найман мужтай холбогдсон, Бээжин хот болон түүний ойр орчмын бүс нутагтай ойрхон, Орос, Монгол, Еврази улсуудтай хиллэдэг. Түүнчлэн 4,200 гаруй километр хилийн боомт, 20 нээлттэй боомттой тул Орос, Монгол улсыг холбосон чухал төв болж, Евразийг дамнан тархаж, Хятадын Орос, Монгол улстай хийсэн хуурай замын худалдааны дийлэнх хэсгийг хариуцдаг.

Газрын тээврийн дэд бүтцийг бэхжүүлснээр эрчим хүч, эрдэс бодис зэрэг бүтээгдэхүүний тогтвортой импортыг хангаж, үндэсний стратегийн нөөцийн аюулгүй байдлыг үр дүнтэй хамгаалж чадна.

Түүнээс гадна, хилийн мужийн хувьд Өвөр Монгол орон гадаад худалдааны бат бөх суурьтай. Манжуур, Эрээн хотууд нь алдартай хуурай газрын боомтууд мөртөө тэдгээрийн цогц баталгаат бүсүүд олон жилийн турш үйл ажиллагаагаа явуулж, нээлттэй байдлын арвин туршлага хуримтлуулж байна. Тиймээс чөлөөт худалдааны бүсэд өргөдөл гаргаж буй бусад хойд мужуудтай харьцуулахад Өвөр Монголын нээлттэй байдлын нөхцөл байдал илүү боловсорсон байна.

Үүний зэрэгцээ Өвөр Монгол нь ховор металл, нүүрс, салхины эрчим хүч, хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн бүтээгдэхүүн зэрэг арвин нөөцтэй бөгөөд чөлөөт худалдааны бүсийн нээлттэй тавцангаар дамжуулан холбогдох салбаруудад хөрөнгө оруулалт, худалдааг дэмжих боломжтой.